Yoga Sūtras
Aforismos sobre Yoga de Patañjali
Inicio-Home
| Āsanas | Prāṇāyāma | Meditación | YOGA SŪTRAS | Darśana
Samādhi Pāda | Sādhana
Pāda | Vibhūti
Pāda | KAIVALYA PĀDA | Vocabulario | Bibliografía
Actualizado:
abril 2024
Pātañjalayogaśāstra
(ekasamaye cobhayānavadhāraṇam)
195. Y puesto que la mente es algo
perceptible, no puede ser consciente de ella misma y del objeto al mismo tiempo. Y es imposible que la mente pueda conocerse a sí
misma y a otro objeto simultáneamente, como se defiende en la teoría de los
instantes, pues según ésta el resultado de la acción, la acción misma y quien
la ejecuta, son todos lo mismo.
एकसमये चोभयानवधारणम्॥२०॥
ekasamaye cobhayānavadhāraṇam
Y [puesto que la mente es algo
perceptible] no puede ser consciente de ambos (de ella
misma y del objeto) al mismo tiempo
(Traducción propia)
(Otras traducciones)
|
Vyaas
Houston |
Y (a causa de su
naturaleza de dṛśya–objeto
no autoluminosa), imposibilidad de conocer ambos (citta-el campo y el objeto) al mismo tiempo
|
|
Georg
Feuerstein |
Y [esto implica] la
imposibilidad de conocer ambos [conciencia y objeto] simultáneamente
|
|
Christopher
Chapple y Yogi Ananda Viraj |
No se puede ser
consciente de ambos (vṛtti y puruṣa) en una circunstancia
|
|
P.
V. Karambelkar |
Y (a causa de) la
imposibilidad de conocer a ambos (citta
mismo como perceptor, y también como objeto percibido) al mismo tiempo
|
|
James
Haughton Woods |
Y no puede haber
conocimiento de ambos [sustancia mental y objeto] al mismo tiempo
|
|
Emilio
García Buendía |
Y (eso implica que)
en un único momento no se pueden aprehender ambos (a la vez)
|
|
Oscar
Pujol |
Y ante la
imposibilidad de conocer a ambos simultáneamente
|
|
Chip Hartranft |
Además la mente y el
objeto no pueden percibirse a la vez
|
Vocabulario
eka-samaye ca ubhaya-anavadhāraṇam
ca (e) ubhaya-anavadhāraṇam (imposibilidad de conocer ambos) eka-samaye (al mismo tiempo)
eka-: uno, solo, solitario, único.
samaya (samaye): (m, loc,
sg) 1) en la circunstancia, en la condición; 2) en
la costumbre, sobre la convención.
ekasamaya
(ekasamaye): (m, loc, sg) al mismo tiempo, de la
misma forma, simultáneamente.
ca: y, también, incluso.
ubhaya-: ambos, los dos; de ambos.
anavadhāraṇa
(anavadhāraṇam): (n, nom, sg)
desconocimiento, imposibilidad de conocer,
determinar o concebir.
Otras
variaciones del texto original:
ekasamaye cobhayoranavadhāraṇam
Vyāsa — Yoga-Bhāṣya (s. V.)
4.20(195): na caikasmin
kṣaṇe sva-para-rūpāvadhāraṇaṃ
yuktam | kṣaṇika-vādino
yad bhavanaṃ saiva
kriyā, tad eva ca kārakam ity abhyupagamaḥ ||20||
Y es imposible que (la mente) pueda conocerse a sí misma y a otro
(objeto) simultáneamente, como se defiende en la teoría de los instantes (kṣaṇavādin), pues según ésta el
resultado de la acción, la acción misma y quien la ejecuta, son todos lo mismo.
—La premisa
según la cual la mente podría jugar dos papeles es insostenible, porque la
mente no puede fabricar y ver lo que fabrica a la vez. Un objeto que existe de
manera independiente de un observador puede ser percibido, pero no se sostiene
la idea de una mente que, al mismo tiempo, crea y observa un objeto. Es
indispensable otro agente, independiente de la mente y dotado de la facultad de
percepción (Desikachar, TKV “Yoga-sūtra de Patañjali”).
—Según Patañjali, la función de la
conciencia se limita a la iluminación, es decir al conocimiento de los objetos,
mientras que sus propios procesos son, por el contrario, percibidos por el “sí-mismo-trascendental” (Feuerstein,
Georg “The
Yoga-Sūtra of Patañjali”).
—El contenido
mental de cualquier acto psíquico es único por lo que al darnos cuenta de que
estamos percibiendo algo, ese segundo acto mental en el que consiste la
autoconsciencia, ese “darse cuenta de”, tiene que darse en otro plano distinto al acto mismo de la
percepción y ser un acto psíquico diferente del primero. Este argumento ataca
la postura de los defensores de la “doctrina de la
instantaneidad” (kṣiṇakavāda) tal y como los denomina Vyāsa en su comentario ligados al
pensamiento budista. Según dicha postura tanto el acto psíquico consciente (por
ejemplo el acto de ver algo) como el acto psíquico de la autoconsciencia (por
el cual me estoy dando cuenta de que estoy viendo algo) se daría en un único
instante (kṣiṇa) o
momento lo cual es rechazado por los Yogasūtras (García Buendía, Emilio “El yoga como sistema filosófico”, pág. 454).
—La filosofía
del Yoga de Patanjali es una fenomenología reflexivista
peculiar porque enfatiza el aspecto objetivo (dṛśyatva) de la mente para distinguir entre dos tipos de autoconocimiento: el
(erróneo) donde nos enfocamos en nuestros propios estados mentales (vṛttis) y los tomamos como constitutivos de nosotros mismos, es decir, de un
"yo" (asmitā)
para quien, sin embargo, muchas experiencias y procesos mentales podrían pasar
desapercibidos. El otro, donde nos enfocamos en el sentimiento (bhāva) de 'mío', es decir, en el estado subjetivo de la mente (y la diversa
gama de experiencias corporales asociadas con él) que lo distingue del mundo
objetivo y también del sujeto que está siempre presente a través de su
"profundidad" en toda experiencia. El primer tipo de autoconocimiento
no es la autoconciencia porque implica convertir la experiencia en un objeto
observado: la objetivación de la experiencia como un estado particular como
'estoy enojado', 'veo una olla', etc. Por eso, según Patanjali, la mente no se
conoce a sí misma, porque no puede revelar el objeto y a sí misma al mismo
tiempo, solo puede revelar el objeto, por ejemplo, un estado de ira, y la
experiencia tácita de poseerlo.
Bhoja — Rāja-Mārtanda
(1018-1060)
||4.20||
arthasya saṅvittiridaṅtayā
vyavahārayōgyatāpādanamayamarthaḥ
sukhahēturduḥkhahēturvēti. buddhēśca saṅvidahamityēvamākārēṇa
sukhaduḥkharūpatayā vyavahārakṣamatāpādanam. ēvaṅ
vidhaṅ ca vyāpāradvayamarthapratyakṣatākālē
na yugapatkartuṅ śakyaṅ
virōdhāt, na hi viruddhayōrvyāpārayōryugapatsaṅbhavō.sti.
ataḥ ēkasminkāla ubhayasya
svarūpasyārthasya cāvadhārayitumaśakyatvānna
cittaṅ svaprakāśamityuktaṅ
bhavati. kiṅ caivaṅvidhavyāpāradvayaniṣpādyasya
phaladvayasyāsaṅvēdanādbahirmukhatayaivārthaniṣṭhatvēna
cittasya saṅvēdanārthaniṣṭhamēva
phalaṅ na svaniṣṭhamityarthaḥ.
nanu mā bhūdbuddhēḥ
svayaṅ grahaṇaṅ
buddhyantarēṇa bhaviṣyatītyāśaṅkyā||ha
El
conocimiento (saṃvitti)
de una cosa consiste en llegar a. establecer la eficacia de su comportamiento
en relación a su identidad, reflexionando acerca de si este objeto es causa de
placer o de pesar. Y el conocimiento del intelecto consiste en establecer, en
relación a la idea del yo, la adecuación de su comportamiento bajo tal aspecto,
es decir, respecto del placer y del pesar. Estos dos tipos de funciones no
pueden cumplirse simultáneamente en el momento de la percepción de un objeto,
pues habría una contradicción. Pues no es posible la existencia simultánea de
dos funciones que se contradicen. Por lo tanto, puesto que no es posible
percibir al mismo tiempo a ambos, al objeto y a su forma propia, se ha dicho
que la mente no se ilumina a sí misma. Ahora bien, si admitimos que el
intelecto no se percibe a sí mismo, seria, sin embargo, percibido por otro
intelecto.
Śaṅkara — Yoga-Bhāṣya-Vivaraṇa
(s. VIII-XIV?)
Distinguir objetos lleva
algunos instantes y no es razonable que al mismo tiempo se analice a sí misma.
Además, cuando existe una clara contemplación de sí misma, no se presta
atención a los objetos, pues supondría unos instantes de falta de atención a sí
misma.
Objeción: sencillamente, lo que hay es una contemplación —de ambos.
Respuesta: no, pues una contemplación no tiene partes. Una operación mental que
no tenga partes no puede iluminar razonablemente varias cosas, como hace la
luz. La luz tiene diferentes partes (rayos), y así puede alumbrar distintas
cosas. Pero nuestro oponente no admite que la luz tenga distintas partes.
Además, aceptar que el conocimiento pueda determinarlos en un solo instante,
supone una distinción entre acción y agente. La determinación de los dos es una
acción y lo que la causa es un agente.
© Yogadarshana – Yoga y Meditación